Mbps ile MB farkı: 100 Mbps kaç MB eder?
Yayın tarihi
Steam'de oyun güncellemesi iniyor, köşede yazan sayı: 12,4 MB/s. Ama hattın 100 Mbps. İlk düşünce hep aynı: "Ben 100 ödüyorum, 12 alıyorum — kandırıldım mı?" Hayır. İkisi de aynı hız; sadece iki farklı birimle yazılmış. Aradaki fark tam olarak 8 kat ve nedeni bir harfte gizli.
Kısa cevap: Mbps'i 8'e böl
Kural tek satır:
Mbps ÷ 8 = MB/s
100 Mbps hattın saniyede yaklaşık 12,5 MB indirir. Tersi de geçerli: indirme ekranında 5 MB/s görüyorsan hattan 40 Mbps akıyor demektir.
Bu bir kayıp değil, bir çeviri. Kimse senden bir şey çalmıyor.
Küçük "b" ile büyük "B" farkı
Her şey şu ayrımdan çıkıyor:
- b (küçük b) = bit. Verinin en küçük birimi: 0 ya da 1.
- B (büyük B) = bayt (byte). 8 bitin bir araya gelmiş hâli.
Yani 1 bayt = 8 bit. Buradan:
- Mb = megabit, MB = megabayt. Aralarında 8 kat var.
- Mbps = "megabit per second", saniyede megabit — bir hız birimi.
- MB = megabayt — bir boyut birimi (dosyanın büyüklüğü).
Bir tanesi suyun akış hızı, diğeri kovanın hacmi. Karıştırmak kolay çünkü ikisi de "MB gibi" görünüyor.
Peki neden ağ dünyası bit, bilgisayar dünyası bayt kullanıyor? Kablolar, modemler ve fiber hatlar veriyi tek tek bit olarak taşır; hız da doğal olarak bit cinsinden ölçülür. İşletim sistemin ise dosyaları saklar, dosyalar bayt cinsindendir. İki farklı dünya, iki farklı birim. Bir yan etki de var elbette: "100 Mbps", "12,5 MB/s"den reklamda çok daha iyi duruyor.
Hızına göre kaç MB/s? (tablo)
| Hat hızı | Saniyede | Dakikada | Saatte |
|---|---|---|---|
| 16 Mbps | 2 MB | ~120 MB | ~7 GB |
| 35 Mbps | 4,4 MB | ~260 MB | ~15 GB |
| 50 Mbps | 6,25 MB | ~375 MB | ~22 GB |
| 100 Mbps | 12,5 MB | ~750 MB | ~45 GB |
| 200 Mbps | 25 MB | ~1,5 GB | ~90 GB |
| 500 Mbps | 62,5 MB | ~3,7 GB | ~220 GB |
| 1000 Mbps | 125 MB | ~7,5 GB | ~440 GB |
Tablodaki rakamlar teorik tavan; gerçekte bunun biraz altını görürsün. Nedenini birazdan anlatıyoruz.
Dosya kaç saniyede iner? Basit hesap
Formül de tek satır:
Süre (saniye) = Dosya boyutu (MB) × 8 ÷ Hat hızı (Mbps)
Örnekler, 100 Mbps hat için:
- 700 MB'lık bir film: 700 × 8 ÷ 100 = 56 saniye
- 5 GB'lık oyun güncellemesi (5000 MB): 5000 × 8 ÷ 100 = 400 saniye, yani yaklaşık 7 dakika
- 50 GB'lık yeni bir oyun: yaklaşık 70 dakika
Aklında kalması kolay bir kestirme: 100 Mbps hatta her 1 GB yaklaşık 80-90 saniye sürer. 200 Mbps'te yarısı, 50 Mbps'te iki katı.
"8'e böldüm ama yine tutmuyor" — normal
Hesap 12,5 MB/s diyorsa ve sen 11,2 MB/s görüyorsan, ortada bir sorun yok. Birkaç sebep var:
- Protokol yükü (overhead). Taşınan her paketin içinde adres bilgisi, hata kontrolü, şifreleme başlıkları var. Bu ek yük tipik olarak hattın yüzde 5-10'unu yer. Yani pratikte teorik tavanın yüzde 90'ı civarı normaldir.
- Karşı taraf. İndirdiğin sunucu sana daha yavaş veriyor olabilir. Tek bir kaynaktan indirme, hattını çoğu zaman tam doldurmaz — bu yüzden hız testleri birden fazla bağlantıyı paralel açar.
- Wi-Fi. Hat 100 Mbps olsa da odandaki kablosuz bağlantı 45 Mbps veriyorsa indirme ona göre olur.
- Evdeki diğer cihazlar. Aynı anda başkası 4K izliyorsa pay ediliyorsun.
Bu ölçümün arka planda tam olarak nasıl yapıldığını merak ediyorsan internet hızı nasıl ölçülür yazısına bak. Beklenenin çok altındaysan sorun birim değil, hattır: hız testi yüksek ama internet yavaş yazısı sebebi daraltmana yardım eder.
Nerede hangisini görürsün?
| Nerede | Birim | Ne anlatır |
|---|---|---|
| Sağlayıcı paketi, fatura | Mbps | Hattın tavan hızı |
| Hız testi sonucu | Mbps | O anki ölçülen hız |
| Tarayıcı/Steam indirme çubuğu | MB/s | Aynı hız, 8'e bölünmüş hâli |
| Dosya boyutu, disk | MB / GB | Boyut, hız değil |
| Mobil kota | MB / GB | Aylık taşıyabileceğin toplam veri |
Küçük bir uyarı: bazı programlar MBps yazar (büyük B), bazıları Mbps. Tek harflik fark, 8 katlık anlam farkı. Emin değilsen mantığa bak: sağlayıcının sattığı sayı hemen her zaman megabittir.
Yükleme tarafı da aynı mantıkla çalışır
Bulut yedeklemede "2,1 MB/s" görüyorsan yükleme hızın 17 Mbps demektir. Çoğu ev hattında yükleme, indirmeden belirgin şekilde düşüktür — bu bir arıza değil, tasarım tercihidir; nedenini yükleme hızı neden düşük yazısında anlattık.
Paket seçerken bu neden önemli?
Çünkü ihtiyacını MB cinsinden düşünüp Mbps cinsinden satın alıyorsun. "Akşam 4K izleyip aynı anda 10 GB oyun indireceğim" cümlesini pakete çevirmek için 8'e bölme kuralına ihtiyacın var. Hangi paketin sana yeteceği konusunda 100 Mbps yeterli mi ve video için kaç Mbps gerekir yazıları somut rakamlar veriyor.
Kendi hattının şu an gerçekte kaç Mbps verdiğini görmek için hız testini çalıştır — sonucu 8'e bölünce indirme ekranında görmeyi beklediğin MB/s değerini bulursun.
Özet
- Mbps ÷ 8 = MB/s. 100 Mbps yaklaşık 12,5 MB/s eder.
- Küçük b bit, büyük B bayttır; 1 bayt = 8 bit.
- Mbps bir hız, MB bir boyut birimidir — su akışı ile kova gibi.
- İndirme süresi = boyut (MB) × 8 ÷ hız (Mbps). 100 Mbps'te 1 GB ≈ 80-90 saniye.
- Teorik tavanın yüzde 90'ı civarını görmek normaldir; protokol yükü, sunucu ve Wi-Fi payını alır.