İnternet hızı nasıl ölçülür?

İnternet aboneliğinizde "100 Mbps'ye kadar" yazıyor; hız testi 62 gösteriyor. Komşunuz aynı paketi kullanıyor, onunki 85 çıkıyor. Bu sayılar nereden geliyor, test arka planda gerçekte ne yapıyor?

Mbps ne demek?

Hız testlerinin birimi megabit/saniye (Mbps): saniyede taşınan milyon bit. Karıştırılan nokta şu — dosya boyutları bayt (B) ile yazılır ve 1 bayt 8 bittir. Yani 100 Mbps'lik bir hat, ideal koşulda saniyede en fazla 12,5 megabayt dosya indirir. Tarayıcınız "12 MB/sn" gösterirken hız testinin "96 Mbps" demesi çelişki değil; aynı şeyin iki farklı birimi.

Test arka planda ne yapar?

Modern bir hız testi üç ölçümü art arda koşar:

1. Ping (gecikme): Sunucuya çok küçük istekler atılır ve gidiş-dönüş süresi milisaniye cinsinden tutulur. İlk birkaç istek, DNS çözümleme ve TLS el sıkışması gibi kurulum maliyetlerini içerdiği için ortalamaya katılmaz.
2. İndirme: Sunucudan büyük veri blokları istenir ve birim zamanda gelen bayt sayılır. Tek bağlantı çoğu zaman hattı dolduramaz — paket kaybı ve gecikme, TCP'nin tek bir bağlantıda ulaşabileceği hızı sınırlar. Bu yüzden testler 4-6 paralel bağlantı açar; Ookla ve fast.com da böyle yapar.
3. Yükleme: Aynı mantığın tersi — tarayıcı rastgele üretilmiş veriyi sunucuya gönderir. Veri bilinçli olarak rastgeledir: araya giren bir vekil sunucu (proxy) sıkıştırma yapabilseydi sonuç olduğundan yüksek görünürdü.

Isınma payı: TCP slow start

Bir TCP bağlantısı açıldığında hattın kapasitesini bilmez; temkinli başlar ve her turda gönderim penceresini büyütür. Buna slow start denir. Testin ilk bir-iki saniyesi bu rampada geçtiği için iyi testler o aralığı ortalamadan dışlar — aksi halde kısa testler hattı olduğundan yavaş gösterir.

Sonuçlar neden değişken?

Aynı hatta arka arkaya iki test bile farklı çıkabilir; bunun başlıca nedenleri:

• Wi-Fi: Duvarlar, mesafe ve komşu ağların paraziti kablosuz hızını ciddi düşürür. En doğru ölçüm Ethernet kablosuyla yapılır.
• Aynı ağdaki diğer trafik: Bir cihaz 4K video izlerken yapılan test, kalan bant genişliğini ölçer — hattın tamamını değil.
• Yoğun saatler: Akşam saatlerinde bölgesel omurga yoğunluğu artar.
• Test sunucusunun konumu: Uzak ya da yoğun bir sunucu, hattınız değil aradaki yol hakkında bilgi verir. Bu sitedeki test, dünyanın en yaygın ağlarından birine (Cloudflare) ölçüm yapar; trafiğiniz size en yakın noktaya yönlenir.

Güvenilir sonuç için kısa liste

• Mümkünse kablolu bağlanın, değilse yönlendiriciye yaklaşın.
• İndirme/güncelleme yapan uygulamaları ve VPN'i kapatın.
• Testi farklı saatlerde birkaç kez tekrarlayıp ortalamaya bakın.
• Sonucu Mbps olarak okuyun; MB/sn ile karşılaştırırken 8'e bölün.

Tek bir test bir fotoğraf, düzenli testler bir film gibidir: bağlantınızın gerçek karakterini ancak zaman içindeki eğilim gösterir. Bu sitede yaptığınız testler cihazınızda anonim olarak saklanır; geçmiş bölümünden eğilimi izleyebilirsiniz.